AFFამერიკული ფეხბურთი მხოლოდ ერთი შეხედვით ჩანს რთული. სინამდვილეში ყველაფერი ერთი მარტივი იდეის გარშემო შენდება: ოთხ მცდელობაში ბურთის წინ წაწევა და მოწინააღმდეგის ზონაში შეტანა. ქვემოთ — ყველაფერი თანმიმდევრობით, თამაშის მიზნიდან პოზიციებამდე და ჯარიმებამდე.
მოედანზე გამოდის ორი გუნდი 11 მოთამაშით. ის, ვინც ბურთს ფლობს (შეტევა), ცდილობს წინ წაწევას და მოწინააღმდეგის საგოლე ზონაში შეტანას — ეს არის ტაჩდაუნი. მეორე გუნდი (დაცვა) ცდილობს შეაჩეროს. იმარჯვებს ის, ვინც მეტ ქულას დააგროვებს ოთხ პერიოდში.
სათამაშო მოედანი — 100 იარდი სიგრძეში პლუს ორი საგოლე ზონა 10 იარდით თითო კიდეზე. მონიშვნა გაკეთებულია ყოველ 5 იარდზე, რომ მსაჯებმა და მოთამაშეებმა პროგრესი დაინახონ. ზონების კიდეებზე დგას კარი «П»-ს ფორმის — მათში ურტყამენ ფილდ-გოლებსა და ექსტრაპოინტებს.
შეტევას ეძლევა 4 მცდელობა (დაუნი), რომ ბურთი წაწიოს მინიმუმ 10 იარდით. გამოვიდა — გუნდი იღებს ახალ 4 მცდელობას (first down) და აგრძელებს შეტევას. ვერ გამოვიდა ოთხ მცდელობაში — ბურთი გადადის მოწინააღმდეგესთან ამ ადგილას.
ამიტომ ხშირად მეოთხე მცდელობაზე გუნდი ბურთს შორს ამოარტყამს (პანტი) ან ფილდ-გოლს ურტყამს, რომ მოწინააღმდეგეს ხელსაყრელი პოზიცია არ დაუთმოს.
მატჩი შედგება ოთხი მეოთხედისგან. ყოველი გათამაშება იწყება სნეპით — ცენტრი ბურთს ფეხებს შორის აწვდის კვოტერბეკს. შემდეგ გუნდი ან ბურთით გარბის (გატანა), ან პასს ათამაშებს. გათამაშება ჩერდება, როცა ბურთიანი მოთამაშე მიწაზე წააქციეს, ის მოედნიდან გავიდა ან პასი ვერ დაიჭირეს.
გუნდის ტვინიც და გულიც ერთდროულად. ის მართავს გათამაშებებს, არიგებს პასებს, აწვდის ბურთს მორბენლებს, ზოგჯერ კი თავადაც მირბის წინ. და როცა QB თავად არღვევს დაცვას და აკეთებს ტაჩდაუნს — ეს ვააუ-ა! გაქვს სულ რამდენიმე წამი, რომ გადაწყვიტო: გადააგდო, გადასცე თუ თავად გარბოდე. ვერ მოასწარი — სეკი (sack), და რესპექტი უკვე შენ აღარ გეკუთვნის. მაგრამ QB მარტო ყველაფერს ვერ აკეთებს — აქ ჩნდებიან მისი ერთგული დამხმარეები: რანინბეკები (RB) და რესივერები (WR).
ის, ვინც „იხსნება“, იჭერს პასს და შემდეგ აკეთებს ფორესტ გამპის საყვარელ საქმეს: მირბის, მირბის და კიდევ ერთხელ მირბის. მთავარია სიჩქარე და მანევრირება.
ორი ტიპისაა. Halfback (HB, №3) — მოქნილი და სწრაფი, არღვევს ნებისმიერ ღრიჭოს. Fullback (FB, №4) — უფრო მასიური და ძლიერი, ხშირად ბლოკავს მოწინააღმდეგეებს, ზოგჯერ კი თავადაც არღვევს დაცვას.
უნივერსალური ჯარისკაცი. შეუძლია პასის დაჭერა, ბლოკირება და დარტყმაც. ნამდვილი მულტიხელსაწყო ამფუტში.
Offensive Line. თუმცა შეტევის ხაზი ჰქვია, მათთვის მთავარი კვოტერბეკის დაცვაა. ამ ხაზს ქმნიან გუნდის უდიდესი მოთამაშეები: ხშირად 140+ კგ, ძლიერები, მძლავრი ხელის მარწუხით.
თავში დგას დაცვის ხაზი. Defensive Tackles (DT) — მსხვილი მოთამაშეები ცენტრში: არღვევენ ბლოკებს და აჩერებენ მორბენლებს. Defensive Ends (DE) — კიდეებზე, უტევენ კვოტერბეკს, ზოგჯერ ძალიან ეფექტურადაც: სეკი ტაჩდაუნზე ნაკლებად სანახაობრივი არ არის. ოპონენტების მსგავსად, ისინიც ძალიან მასიურები არიან — 130–150 კგ.
Middle LB (MLB) და Outside LB (OLB) ან ფარავენ რესივერებს, ან უტევენ კვოტერბეკს. სჭირდებათ კუნთებიც და სირბილთან მეგობრობაც.
სეკონდარი (მეორე ხაზი) — უკანასკნელი რუბეჟი დაცვის ხაზისა და ლაინბეკერების უკან; ამ მოთამაშეებს ეძახიან დი-ბექებს (DBs). კორნერბეკი — ფლანგის დამცველი, ჩვეულებრივ ყველაზე სწრაფი დი-ბექებს შორის. NFL-ის იდეალი: 40 იარდი 4.4 წამში, წონა 81–86 კგ, სიმაღლე 183 სმ-დან. სიჩქარე და მოქნილობა გადამწყვეტია, მაგრამ მაღალი რესივერების გამო სიმაღლეც სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.
სეიფტებს ეძახიან დაცვის კვოტერბეკებს: ისინი ცნობენ შეტევის განლაგებას და ეუბნებიან სეკონდარის, რომელი ფარვა ითამაშონ. ჩვეულებრივ ორნი არიან. სტრონგ-სეიფტი — უფრო მსხვილი, ძლიერი და ნელი, თამაშობს ტაიტ-ენდის მხარეს და ხშირად ფარავს TE-ს ან რანინბეკს. ფრი-სეიფტი (FS) — უფრო მოძრავი და მსუბუქი, დგას 12–15 იარდში, როგორც უკანასკნელი რუბეჟი გრძელი პასების წინააღმდეგ; საუკეთესოები კითხულობენ კვოტერბეკის თვალებით, საითკენ წავა ბურთი.
ასრულებს field goal-ს (დარტყმა ტაჩდაუნის შემდეგ ან თამაშის მსვლელობისას, რომ მაინც რამდენიმე ქულა აიღოს) და kickoff-ს. უნდა შეეძლოს ფეხით ზუსტად და შესანიშნავად დარტყმა.
ურტყამს ბურთს პანტის დროს — ეს ხელიდან დარტყმაა. ჩვეულებრივ აკეთებენ მე-4 დაუნზე, როცა საკუთარ საგოლე ზონასთან უფრო ახლოსაა, ვიდრე მოწინააღმდეგის ზონასთან: რომ არ გარისკონ, ბურთს უბრალოდ გადასცემენ ოპონენტებს (თუმცა იმედოვნებენ, რომ შეტევას შეინარჩუნებენ).
Kick returner / Punt returner — სწრაფი მოთამაშეები, რომლებიც ცდილობენ ბურთი რაც შეიძლება შორს დააბრუნონ.
საკონტაქტო (tackle) ფეხბურთში მოთამაშე დაცულია თავიდან ფეხებამდე: ჩაფხუტი, სამხრეები, ჯერსი, ხელთათმანები, ბრიჯები, ბარძაყისა და მუხლის დამცავები, ბუცები. ამიტომ სრულფასოვანი tackle მოითხოვს რესურსებსა და მომზადებას — სწორედ ამის გამო დამწყებებს ხშირად უკონტაქტო ფორმატით იწყებენ.
უკონტაქტო. დაჭერის ნაცვლად მოთამაშეს წელიდან ხსნიან ლენტ-ფლაგს. მძიმე აღჭურვილობის გარეშე, უფრო უსაფრთხო და მარტივი დასაწყებად. იდეალურია ბავშვებისა და დამწყებებისთვის — სწორედ აქედან გავიდა საქართველო საერთაშორისო ასპარეზზე.
სრული კონტაქტი ძალისმიერი ხერხებითა და აღჭურვილობით. კლასიკური ამერიკული ფეხბურთი, რომელსაც ტელევიზორში აჩვენებენ. მოითხოვს მომზადებას, გუნდსა და აღჭურვილობას — შემდეგი ნაბიჯი flag-ის შემდეგ.